مایکل وولف؛ از ورای دنیایی دیگر

۲۱ اسفند ۱۳۹۶ عکاسی

تصویر ۱، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف
 

  مایکل وولف عکاس مستند اجتماعی دانش آموخته رشتۀ ارتبه همراهط تصویری از دانشگاه «اسن» آلمان هست. او در سال ۱۹۹۴ کار حرفه‌ای خود را به عنوان عکاس خبرنگار آغاز کرد و چندین سال در هنگ کنگ در این زمینه کار کرد اما پس از مدتی فعالیت در مجلۀ صنعتی این کار را بی‌اهمیت و کسل کننده دید و تصمیم گرفت به طور جدی به نوعی از مستندنگاری هنری بپردازد. او دوربین خود را بر روی جریان زندگی روزانه در شهر‌های بزرگ فوکوس کرد. وولف در سال ۲۰۰۵ برای عکس‌هایی که از کارگران کارخانه گرفته بود اولین جایزه‌اش را از ورلد پرس فوتو دریافت کرد و در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ نیز مجددا موفق شد به همراه عکس‌هایی دیگر در این رویداد مهم صاحب عنوان شود.

  مایکل وولف مجموعه عکس «فشردگی در توکیو» را در سال ۲۰۱۰ در شهر توکیو کار کرد. مجموعه‌ای که در آن آدم‌ها از نمای به همراهز تا نمای خیلی بسته داخل مترو فشرده در هم یا چسبیده به دیوار و شیشۀ واگن‌ها به تصویر در آمده‌اند. مردمی که صورتشان را به همراه دست می‌پوشانند و یا چشم‌هایشان را می‌بندند. مجموعه فشردگی در توکیو در میان سی کتاب عکس تاثیرگذار بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ قرار داشت که توسط مارتین پار انتخاب شده بود.
 


تصویر ۲، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف
 

  هستفاده از وسایل نقلیه عمومی و شبکه‌های مترو در ژاپن بسیار رایج هست، به ویژه در توکیو که حدود ۴۰ میلیون مسافر هرروزه به همراه مترو جا به جا می‌شوند. رفت و آمد مترو سریع هست و به طور متوسط در ساعات شلوغی هرسه دقیقه یک ترن به ایستگاه می‌آید و به همراه وجود این ایستگاه‌ها بسیار شلوغ و پرجمعیت هستند. به عبه همراهرتی بیست و چهار قطار در ساعت در یک مسیر حرکت می‌کنند. برای اینکه همه مردم در ترن جا شوند افرادی هستخدام شده‌اند تا آن‌ها را به داخل واگن‌ها هل بدهند. این افراد هل دهنده نام دارند. مردم چنان به هم می‌چسبند که بیشترشان تقریبه همراه قادر به کوچک‌ترین حرکتی نیستند.

  مایکل وولف زیرکانه بر همین موقعیت خاص که مردم در آن نمی‌توانند هیچ واکنشی نشان دهند متمرکز می‌شود و آدم‌ها را کمپرس شده در لحظه عکاس برتر می‌کند؛ آدم‌هایی که خواب‌آلود، خسته، خشمگین و‌ گاه حتی در خلسه‌ای عارف‌مابه همراهنه گویی در برزخ تونل مرگ در حال رفتن به سر کار یا به همراهزگشت به خانه هستند. وولف بیشتر از نماهای بسته بهره گرفته تا هم بتواند بر حس و حال آدم‌ها تاکیدی مضاعف داشته به همراهشد و هم محصور بودن آن‌ها در فضای مترو را به همراه قاب بسته تشدید کند.
 


تصویر ۳، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف
 

  مردی قدیس وار در حال رنج کشیدن حاصل از فشردگی هست و تلاش می‌کند تا آرامش خود را به همراهزیابد. (تصویر ۱) برخی وقتی متوجه می‌شوند که وولف دارد از آن‌ها عکس می‌گیرد، تلاش می‌کنند اعتراض کنند؛ اما تلاشی بیهوده، چرا که در واقع قادر به انجام هیچ کاری نیستند و اگر هم موفق شوند واکنشی نشان دهند، واکنشی مضحک و غمبه همراهر هست! (تصویر ۲)

  تلاش عبث، همراه به همراه ناامیدی و یاس، حس غالب در این مجموعه هست. گویی آدم‌ها ارواحی هستند از دنیایی دیگر که به لنز وولف می‌نگرند؛ گویی خواهش وتمنایی دارند که می‌دانند برآورده نمی‌شود و جز زل زدن کاری از دستشان ساخته نیست. آن‌ها ارواحی هستند در تونلی زیرزمینی که سوار بر مترو عازم سفری نامعلوم هستند، سفری که امید دارند به جایی دیگر بیانجامد تا شاید بتوانند انقام حس ناتوانی و حسرت و فقدان خود را از جهان بگیرند. (تصویر ۳)
 


تصویر ۴، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف
 

  برخی قاب‌ها ذهن ما را به خیال‌پردازی وا می‌دارد و دوست داریم بفهمیم پشت این شیشه‌ حایل چه خبر هست؟ در قاب یکی از دریچه‌ها تنها دستی می‌بینیم که برای کمک و یا خواهش از دنیای درونی مترو روی شیشه لغزیده، دنیایی ظاهرا مرموز که از دورن آن خبر نداریم، هرچند واقعیت این هست که همگی کم وبیش در شرایطی مشابه قرار گرفته‌ایم و از ماجرا خبر داریم. عکاس به همراه بهره‌گیری از به همراهزی نور و سایه و حالت مه آلود شیشه‌ها به همراه قطرات آب روی آن از فضا آشنایی زدایی کرده و موقعیتی ساخته تا تخیل بیننده را به کار بیاندازد. (تصویر ۴)

  در تصویری دیگر دختری شبح وار به سان فرشته‌ای هبوت کرده و مه چهره‌اش را سراسر گرفته و نامعلوم هست. شاید ما نبه همراهید او را ببینیم. شاید زیست جاری در پس رنج روزمره از چهره‌ها هویت‌زدایی کرده هست. و یا شاید در دوزخ زیرزمینی که تنها حرمان و رنج را برای مسافران خود به ارمغان می‌آورد، این قطرات روی شیشه اشکی هست که بر تن پنجره می‌ریزد. (تصویر ۵ و ۶)
 


تصویر ۵، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف
 

   حس و حال بی‌رمق فیگور‌ها، به همراه نگاه مبهوت و یخ زده‌شان حکایت از مسخ شدن دارد. سوژه‌هایی که در واقعیت به همراه وجودکار و مشغله زیادِ هر روزه، خود را از یاد برده و فراموش کرده‌اند. وولف به همراه انتخاب زمان و موقعیت درست، فصلی را برای عکاس برتر انتخاب کرده که سردی هوا و شیشه‌های بخار گرفته در آن، نقش مهمی در تشدید فضای موجود ایفا کرده هست. فضایی گرفته، سرد و مه‌آلود که به نحوی بیانگر حس و حال سوژه‌ها هست.
 


تصویر ۶، از مجموعه فشردگی در توکیو، مایکل وولف


نویسنده فاطمه یوسفی

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم